Loe raamatut: «Палас с узорами. Стихотворения и поэмы / Аҫалы балаҫ»

Font:

* * *

Яңы яҙым

Мин был яҙҙы мәңге хәтерләрмен,
Мәңге иҫтә ҡалыр был иртәм.
Барыһы ла миңә тәүге ине,
Бүләк иткән төҫлө йыр иркәм.

Тәүге тапҡыр ҡулға сәскә алып,
Атлап үттем, гүйә, был ерҙән.
Мин ғашиҡмын батырлыҡҡа тигәс,
Яугир баҫты, гүйә, ҡәберҙән.

Тәүге тапҡыр тыңлағандай булдым
Йылғаларҙың яҙғы тауышын.
Мин ишеттем снаряд ярылғанын,
Йәш егеттең һуңғы һулышын…

Тәүге яҙым минең аҡ ҡаралы,
Ғашиҡ булдым, гүйә, шул төҫкә.
Уҙған быуаттағы фильм кеүек,
Уҙған быуаттан был кәртишкә.

Туҡтамаған ваҡыт, туҡтамаған,
Ул һынарға ғына теләне.
Тормош дауам итә. Яҙҙа – йәшәү!
Сәләм бирҙе Луганск үләне.

Новая весна

Забыть нельзя подобную весну —
Её, как песню новую, тяну,
И, утро белое не смаргивая с глаз,
Я вижу мир, как будто в первый раз.

Замёрзли пальцы, словно наяву
Живой цветок с земли впервые рву.
Произношу о мужестве слова —
Растёт погибший воин изо рва.

Впервые слышу, как из-подо льда
Ползёт к реке весенняя вода,
Когда от взрыва спутник мой оглох,
И по губам его – последний вдох.

Впервые вижу, чтоб цвета весны,
Как в кадрах хроник, запечатлены.
Немыслимо прекрасная весна —
Лишь чернота кругом и белизна.

Но нет, мгновенья не стоят, пошли.
Весна идёт. Весна – всегда жива.
Смотри: встаёт из дышащей земли
Воскресшая луганская трава.

Тормош прозаһы

Серегән теш кеүек иҫке асфальт
Саҡрым-саҡрым булып һуҙылған.
Кеше йәшәмәҫтәй ҡалаларҙың,
Кеше көн итмәҫтәй ауылдарҙың
Урам, тыҡрығына тут тулған.

Һыны ҡатҡан иҫке йорт эсенән
Ғорур баҫып сыҡты бер инәй.
Ике һуғыш күргән халыҡ йәшәй
Ҡырғын тимәй ерҙә, яу тимәй.

Ерҙә бит яҙ.
Баҡсаһына инеп,
Ыҙандарға һипте орлоҡтар.
Теге ваҡыт һуғыш туҡтаған бит,
Был юлы ла улдар ныҡ туҡмар!

Һуғыш туҡтар.
Ҡара көстәр бер көн
Үҙ ағыуын йотоп юҡ булыр.
Һүнгән ауылдарҙың, ҡалаларҙың
Тәҙрәһенә йәнә ут ҡуныр.

Йәш-елкенсәк тулыр ҡалаларға,
Бала саға сығыр урамға.
Бөгөн инәй менән тотош илем
Ҡот орлоғон һала ыҙанға.

Как в кадрах хроник, запечатлены.
Немыслимо прекрасная весна —
Лишь чернота кругом и белизна.

Но нет, мгновенья не стоят, пошли.
Весна идёт. Весна – всегда жива.
Смотри: встаёт из дышащей земли
Воскресшая луганская трава.

Проза жизни

Весь выщербленный, как беззубый рот,
Асфальт уходит в мутный горизонт.
Сквозь непригодные для жизни города,
Сквозь гиблые пустынные места,
Где меж домов – лишь ржа и чернота.

Но вот из развалюхи в огород
Старуха твёрдой поступью идёт —
Кто две войны сумел перетерпеть,
Намерен жизнью жить своей и впредь.

Весна же ведь.
На улице – весна!
И можно сыпать в землю семена,
Пока от дома отошла война
И отступила ненадолго смерть.

Она отступит.
Будет Божий суд,
И силы чёрные, что лютовали тут,
Себя своим же ядом изведут.
Когда же сгинут навсегда они,
Опять в домах засветятся огни.

Наступит мир, уйдут тоска и страх.
Вновь будут бегать дети во дворах.
Сегодня с той старушкой вся страна
Своей надежды сеет семена.

Бында кешеләр йәшәй

Уттар һүнгән, ем(е)рек өйҙәр,
Шығырҙай иҫке ҡапҡа.
«Бында кешеләр йәшәй…» тип
Яҙып ҡуйылған аҡҡа.

Бейек-бейек ҡатлы йорттоң
Ыҫланған диуарҙары.
«Бында кешеләр йәшәй…» тип
Ырылған әҙәм зары.

Соҡор-саҡырлы урамдың
Дөмбәҫләнгән тыҡрығы.
«Бында кешеләр йәшәй…» тип
Ҡуҙлана өмөт йыры.

Бында кешеләр йәшәгән.
Бында кешеләр йәшәр!
Һәр бер бала бында – батыр!
Һәр бер яҙмыш бер әҫәр.

Здесь живут люди

Чёрные вдоль дорог
Окна домов повсюду.
В створке ворот – листок:
«Здесь живут люди».

Многоэтажный дом
В копоти в муке лютой
Выскреблено на нём:
«Здесь живут люди».

Сорван и сбит асфальт,
Только на всём маршруте
Как маяки стоят:
«Здесь живут люди».

Каждый ребёнок здесь —
Словно рассказ о чуде.
Словно благая весть:
Будут здесь жить люди!

Яралы ҡала

Теге саҡта тормош ҡайнап торған,
Йырлап торған күмер шахтаһы.
Күмер саңы баҫҡанда ла йөҙҙө,
Күҙҙә янған бәхет сатҡыһы.

…Шартланымы ниҙер шахталарҙа,
Ҡара һөрөм баҫҡан ҡаланы.
Ялҡынлы туп оса вәхшиҙәрсә
Күҙҙәренә бағып баланың!

Туп тәгәрәй урам, кварталдарҙан,
Ҡасабанан күсә ҡалаға.
Яһилдарҙың уйынсығы тупты
Кем ҡалдырған ерҙә маяға?

Тынып ҡалған ҡала, туҡтап ҡалған,
Ауған төҫлө яугир алышта.
Шахталарҙың тәрән күҙҙәренә
Ҡанмы, әллә йәшме тулышҡан.

Тынып ҡалған ҡала. Яраланған.
Тик ул тере ҡатын йәҙөндә!
Тик ул тере ҡарттар телмәрендә!
Тик ул тере бала күҙендә!

Ҡала тере ирҙәр иңендә лә,
Улар ауған ошо ер өсөн!
Бөгөн беҙгә тотош мәктәп менән
Балалары йырлар йыр өсөн!

Раненый город

Дышали шахты, с песнями, смеясь,
И ночью все работали, и днём.
Сквозь черноту, сквозь угольную грязь
Глаза горели радостным огнём.

От взрывов вздрогнули глубины шахт,
Вдруг небо потемнело, опустев,
И в темноте большой горящий шар
Расцвёл в глазах разбуженных детей.

И покатил по улицам стремглав,
Дома сбивая, руша города…
Кто, жуткую игрушку откопав,
Ей ускоренье страшное придал?

И город стих. Над ним такая тишь —
Как над рядами боевых потерь.
Слезами, кровью? – и не разглядишь —
У шахт глаза затянуты теперь.

Да, город стих. Лежит он недвижим.
Но в лицах женщин – он ожить готов.
В глазах детей – он, несомненно жив!
Он жив – в речах спокойных стариков.

Да, город жив – всему наперекор.
Под ним опорой – рать солдатских тел.
Чтоб нам сегодня школьный детский хор
Простую песню светлую пропел.

Дуҫыма

Сер бүлешер кешем алыҫ,
Сер һөйләр дуҫым йыраҡ.
Бер көн тыныс таң атыр ҙа,
Ул ҡайтыр донъя урап.

Уның ҡайтыр көндәренә
Күп тә, бәлки, ҡалмаған.
Беҙҙә ҡарҙар,
Унда инде
Япраҡ яра алмағас.

Унда ла шул уҡ һауа ул,
Шул бер үк илдең күге.
Беҙҙә лә иркен баҫыуҙар,
Унда шәп үҫә иген.

Бер көн дуҫым ҡайтып төшөр
Тотоп Еңеү әләмен.
Ул байраҡсы булыр заттан,
Ышанамын, беләмен.

Сер бүлешер дуҫым ҡайтыр,
Һөйләшеп һүҙҙәр бөтмәҫ.
Мин һөйләрмен. Ә ул тыңлар.
«Эйе», тимәҫ, «юҡ» тимәҫ…

Другу моему

Мой близкий друг сейчас далёк,
Невыносимо отдалён.
Но знаю я – минует срок —
Когда-нибудь вернётся он.

Быть может, месяц, может, два —
Так верить хочется душе.
У нас тут снег,
А там уже
Из почек режется листва.

И там такая же земля,
И пахнет в воздухе весной.
Пред ним такие же поля
Раскинулись, как предо мной.

В один прекрасный день домой
Весть о победе принесёт.
Я знаю, друг мой – он такой,
Кому доверить можно всё.

Моим рассказом поглощён,
С улыбкой будет, как всегда,
Меня спокойно слушать он,
Не говоря ни «нет», ни «да»…

Һыҙланыу

Һил таңдарға алып ҡайт һин мине,
Ишетелһен бары ҡош моңо.
Көслө ҡулдарыңа тотонайым,
Ҡосағыңда һинең уянып.

Бер ни өндәшмәйек, һөйләшмәйек,
Әйтеләһе һүҙҙәр әйтелгән.
Шомло дәүер осһон, килгәйне бит
Көнбайыштан осҡан бер елдән.

Яман бер төш һымаҡ хәтерләрбеҙ
Ҡара һөрөм баҫҡан ваҡытты.
Теләмәһәм дә мин бер ишеткәс,
Шыҡһыҙ ҡайындарҙан йыр оттом.

Ҡайын ҡайғы төҫө тигән хәбәр
Таралдымы икән был яҡтан?
Әллә ниндәй йән әрнеткес бер көй
Бер ҙә китмәй тора ҡолаҡтан.

Беҙҙә лә ул йырҙы көйләнеләр
Көйләр өсөн күңел халәтен.
Ә ҡатындар нисек башҡарҙылар!
Тергеҙергә теләп йән дәртен!..

Тәрән ышаныслы илдәге йыр
Утҡа сөйөр вәхшәт төтөнөн.
Һил миҙгелгә бергә атлайыҡсы!
Сәскә булып балҡыр ул көнөм.

Боль

Верни мне безмятежность двора,
Чтоб кроме птиц там – тишина и покой.
Чтоб мне с тобой проснуться с утра,
К твоей руке прижавшись щекой.

Чтоб ты лежал в молчании со мной —
Всё то, что нужно, мы сказали давно.
Пусть ветер унесёт ледяной
Тревожных дней непреходящий озноб.

Пусть ночь уйдёт, с собой прихватив,
Как страшный сон, шального времени тьму
И вынимающий мне душу мотив —
Как он попал в меня, сама не пойму.

Но всё звучит внутри, как назло,
Простая песня неказистых берёз.
Видать, с тех мест поверье пришло:
Берёзы смотрят вниз как вестники слёз.

С чего взяла я, что случится беда?
У нас ведь песни эти тоже в чести.
Их пели женщины в народе всегда,
Чтоб силу духа вновь в себе обрести…

Поют с надеждой их повсюду в стране,
Мечтают бабы, как и я, об одном —
Я так хочу побыть с тобой в тишине,
Чтоб распускался новый день за окном.